Malaria: veel gestelde vragen

Malaria is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door malariaparasieten die na een muggenbeet van een besmette (vrouwelijke) Anophelesmug in het lichaam komen. De malariaparasieten vermenigvuldigen zich eerst in de lever, daarna in de rode bloedcellen. Bij het vrijkomen van de parasieten in het bloed treden ziekteverschijnselen op, zoals koude rillingen en koorts.

Muggen die malaria overbrengen zijn actief tussen zonsondergang en zonsopgang. U kunt zich tegen muggenbeten beschermen door de volgende maatregelen te nemen:

• Slaap in een kamer met airco of gebruik een muskietennet, liefst een geïmpregneerd net. Een geïmpregneerd net wordt speciaal aanbevolen: - bij kwetsbare reizigers (zwangere vrouwen, kinderen, e.a.), - bij personen die reizen onder primitieve omstandigheden; - bij langverblijvers.
• draag van zonsondergang tot zonsopgang bedekkende kleding (lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken)
• bescherm onbedekte lichaamsdelen (gelaat, handen en enkels) met insectenwerende middelen. Er zijn diverse middelen in de handel. Voor gebruik op de huid zijn middelen met DEET (diethyltoluamide) het meest geschikt.

Dat kan zeker zin hebben, omdat de meeste anti-malaria tabletten slechts 1 dag voor of op de dag van vertrek naar een risicogebied geslikt moeten worden om effectief te zijn. In Nederland worden de adviezen voor maatregelen, die genomen moeten worden voor de diverse bestemmingen, gemaakt door het LCR, het Landelijk Coördinatiecentrum voor Reizigersadvisering. Zij brengen adviezen uit over óf en zo ja, welke malariaprofylaxe genomen moeten worden. Deze adviezen staan ter beschikking van GGD, Travel Clinic, vaccinatie poli, huisarts en apotheek. Omdat bij de keuze voor een middel individuele factoren een rol kunnen spelen is het raadzaam om u tot één van hier bovengenoemde instanties of personen te wenden voor een individueel advies.

Het is bekend dat personen die vroeger in een malariagebied hebben geleefd, hun immuniteit verliezen als zij langere tijd in een niet-malaria land verblijven. Je kunt dus als je ooit malaria gehad hebt, later indien je weer door een besmette malariamug geprikt wordt, opnieuw malaria krijgen. Het is dus raadzaam om als u ooit besmet bent geweest met malaria en later opnieuw naar een risicogebied reist, anti-malaria tabletten te slikken ter voorkoming van een nieuwe infectie met malaria.

Malaria kan tijdens de zwangerschap ernstiger verlopen en geeft een verhoogde kans op een miskraam. Sommige anti-malaria pillen mogen niet op ieder moment tijdens de zwangerschap worden genomen. In het begin van de zwangerschap is reizen naar sommige gebieden niet verstandig. Ook muggenwerende middelen met DEET moeten met mate gebruikt worden.

In het algemeen speelt bij het bepalen van de termijn tussen het stoppen van medicatie en het zwanger worden de 'halfwaardetijd' van de medicatie een rol. Aan de hand van de halfwaardetijd kan een arts of apotheker inzicht krijgen hoelang het duurt voordat een middel uit het lichaam is verwijderd. Daarna moet de eicel zich kunnen ontwikkelen. Deze halfwaardetijd zal per medicijn anders zijn daarom is het raadzaam dit na te vragen en te bespreken met uw arts, apotheker of degene die u de malariapillen voorschrijft.

Malaria is niet besmettelijk bij onderling menselijk contact. Slechts een speciaal type mug, de “Anopheles muskiet” kan malaria van mens op mens overbrengen. In Nederland komt dit type mug erg weinig voor. De kans is dus erg klein dat anderen gevaar lopen besmet te worden met malaria.

Voorzover ons bekend, bestaan er geen homeopathische middelen ter voorkoming van malaria. Uiteraard bestaan er wel algemene beschermende maatregelen om te voorkomen dat men gestoken wordt door een malariamug: geïmpregneerde klamboe 's, lange broek en shirt met lange mouwen, anti-muggen crème (DEET) gebruiken op onbedekte huid, en dergelijke. Of deze maatregelen in het gebied waar u naar toe gaat afdoende zullen zijn, kunt u vragen bij GGD, Travel Clinic, vaccinatie poli, huisarts of apotheek.

Malaria tropica is de meest voorkomende vorm van malaria en, in het algemeen, ook de ernstigste. Het wordt veroorzaakt door de parasiet Plasmodium falciparum. Indien malaria tropica adequaat behandeld wordt is men volledig genezen. Geen behandeling leidt vaak tot ernstige complicaties en kan de dood tot gevolg hebben!
Andere vormen van malaria die veroorzaakt worden door Plasmodium vivax of Plasmodium ovale kennen een stadium waarin zij 'slapend' in de lever verblijven. Het kan maanden (soms zelfs jaren) duren voordat zij weer 'ontwaken', actief worden en ziekteverschijnselen veroorzaken. Het is raadzaam om bij griepachtige verschijnselen in deze periode een arts te raadplegen en deze op de hoogte te stellen van een verblijf in de tropen in het verleden. In het algemeen is malaria die veroorzaakt wordt door de laatst genoemde parasieten minder ernstig.

Als malariatabletten gebruikt worden voor de behandeling van malaria worden ze vergoed. Als de malariatabletten gebruikt worden ter preventie van malaria worden deze in bijna alle aanvullende verzekeringspakketten geheel of deels vergoed. U kunt dit nazoeken in uw verzekeringspolis.

In Nederland worden de adviezen voor maatregelen, die genomen moeten worden voor diverse reisbestemmingen, gemaakt door het LCR, het Landelijk Coördinatiecentrum voor Reizigersadvisering. Zij brengen adviezen uit over óf en zo ja, welke vaccinaties en malariaprofylaxe genomen moeten worden.
Deze adviezen staan ter beschikking van GGD, Travel Clinic, vaccinatie poli, huisarts en apotheek. Omdat bij de keuze voor een middel individuele factoren een rol kunnen spelen is het raadzaam om u ruim voor vertrek tot één van hier bovengenoemde instanties of personen te wenden voor een individueel advies.
N.B. De situatie met betrekking tot resistentie van malaria verandert snel. De dichtsbijzijnde GGD kunt u hier vinden